ტალკვესი - ხალხური ზღაპარი
ცნობილი აუდიო ზღაპარი მამაც ჯარისკაცზე, რომელმაც ჯადოსნური ტალ-კვესის დახმარებით დიდ სიმდიდრეს მიაღწია და ულამაზეს პრინცესაზე იქორწინა.
- ხანგრძლივობა
- მოსმენები
- 1 მოსმენა
შემსრულებელი
გიორგი ყველაშვილი, გიორგი ჯიქურიძე, ალეკო ბეგალიშვილი, გიორგი ყველაშვილი, ნატა ბერეჟიანი
ზღაპრის შესახებ
ჰანს ქრისტიან ანდერსენის ეს ცნობილი აუდიო ზღაპარი, სახელწოდებით „ტალ-კვესი“, ერთ მამაც ჯარისკაცზე მოგვითხრობს. გზაზე ერთი ჯარისკაცი მიდიოდა: მხარზე ზურგჩანთა ეკიდა, გვერდზე კი ხმალი უჩანდა. ის ომიდან შინ ბრუნდებოდა და ნაბიჯს ომახიანად დგამდა: ერთი-ორი! ერთი-ორი! უცებ გზად ერთი საშინელი შესახედავი, ბებერი ჯადოქარი შემოხვდა, რომელსაც ქვედა ტუჩი ლამის მკერდამდე სწვდებოდა. „გამარჯობა, ჯარისკაცო!“ — მიესალმა ჯადოქარი და თან დაამატა, — „რა დიდებული ხმალი და ზურგჩანთა გქონია! ყოჩაღი ჯარისკაციც ამას ჰქვია! ყველაფრით კარგი ხარ, მხოლოდ ეგ არის, ალბათ, ჯიბე ცარიელი გექნება. გინდა, ბლომად ფული მოგცე?“ „გმადლობ, ბებერო ჯადოქარო!“ — თავაზიანად უპასუხა ჯარისკაცმა. „ხედავ იმ ბებერ ხეს?“ — ჰკითხა ჯადოქარმა და იქვე ახლოს მდგარ ხეზე ანიშნა, — „შიგნით მთლად ფუღუროა. ადი მაგ ხეზე, ფუღუროში შეძვერი და იქიდან სულ ქვემოთ ჩადი. ჩასვლის წინ თოკს გამოგაბამ წელზე და, როგორც კი დამიძახებ, უკანვე ამოგიყვან.“ „კი მაგრამ, ფუღუროში რატომ უნდა შევძვრე?“ — გაუკვირდა ჯარისკაცს. „ფულისთვის! ეგ უბრალო ხე არ არის. სულ ბოლოს გრძელ მიწისქვეშა გასასვლელს დაინახავ. იგი ასობით ლამპით არის განათებული. ბოლომდე თუ ჩააღწევ, სამ კარს დაინახავ; გასაღები ზედ უკეთია და თუ გადაატრიალებ, კარი გაიღება. პირველ ოთახში დიდი სკივრი დგას, რომელზეც ლამბაქისხელა თვალებიანი ძაღლი ზის. ნუ შეგეშინდება! მე ჩემს ლურჯ კუბოკრულ წინსაფარს გაგატან, ძირს დააფინე და ძაღლი ზედ დასვი. მერე გახსენი სკივრი და ამოიღე იმდენი სპილენძის ფული, რამდენიც გინდა. მეორე ოთახში წისქვილის ქვისხელა თვალებიანი ძაღლი ზის, იქიდან ვერცხლის ფულის წამოღება შეგიძლია. მესამე ოთახში კი ოქროთი სავსე სკივრია, რომელსაც კოშკისხელა თვალებიანი ძაღლი დარაჯობს. თუ ჩემს წინსაფარზე მის დასმას მოახერხებ, ხვეტე ოქრო, რამდენიც გინდა!“ „ეს ყველაფერი ცუდი არ იქნებოდა, მაგრამ სამაგიეროდ ჩემგან რას ითხოვ?“ — იკითხა ეჭვნარევი ხმით ჯარისკაცმა. „შენგან გახვრეტილი გროშიც არ მინდა! მხოლოდ ძველი ტალ-კვესი წამომიღე, რომელიც ბებიაჩემს დაავიწყდა, როცა უკანასკნელად იყო იქ,“ — მიუგო ჯადოქარმა. ჯარისკაცი დასთანხმდა. მან თოკი შემოიბა, ფუღუროში ჩაძვრა და მიწისქვეშეთში აღმოჩნდა. პირველ ოთახში მართლაც ლამბაქისხელა თვალებიანი ძაღლი დახვდა. „ჩემი კარგი ბიჭი!“ — მიმართა ჯარისკაცმა, ძაღლი წინსაფარზე დასვა, ჯიბეები სპილენძით გაივსო და შემდეგ ოთახში გავიდა. იქ წისქვილის ქვისხელა თვალებიანი ძაღლი იჯდა. „რა გაგულისებით მიყურებ, თვალები გეტკინება!“ — გაეღიმა ჯარისკაცს, ეს ძაღლიც წინსაფარზე დასვა, სპილენძი გადაყარა და ჯიბეები ვერცხლით გაივსო. მესამე ოთახში კი კოშკისხელა თვალებიან ძაღლს ჯარისკაცულად მიესალმა, დასვა წინსაფარზე და იმდენი ოქრო მოხვეტა, რომ ფეხს ძლივს ადგამდა. „ეი, ბებერო ჯადოქარო, ზევით ამიყვანე!“ — დასძახა ჯარისკაცმა. „ჩემი ტალ-კვესი მოგაქვს თუ არაო?“ — ჰკითხა ჯადოქარმა. „ეშმაკმა დასწყევლოს, კინაღამ არ დამავიწყდა!“ — მიუგო ჯარისკაცმა, უკან დაბრუნდა, ტალ-კვესი აიღო და ჯადოქარს ამოსაყვანად დაუძახა. ზემოთ ამოსულ ჯარისკაცს ჯადოქარმა მაშინვე ტალ-კვესი მოსთხოვა. ჯარისკაცმა ჰკითხა, თუ რაში სჭირდებოდა ეს ძველი ნივთი, მაგრამ ჯადოქარმა ჯიუტად უარი თქვა პასუხზე. მაშინ ჯარისკაცმა ხმალი იშიშვლა და ბოროტ ჯადოქარს თავი მოსჭრა. ფული წინსაფარში გაახვია, ტალ-კვესი ჯიბეში ჩაიდო და პირდაპირ ქალაქისკენ გასწია. ქალაქში ჯარისკაცი ყველაზე ძვირადღირებულ სასტუმროში დაბინავდა. იგი ნამდვილ დიდებულს ჰგავდა. ხალხმა მას ქალაქის ღირსშესანიშნაობებსა და მშვენიერ პრინცესაზე უამბო, რომელიც სპილენძის უზარმაზარ ციხესიმაგრეში იყო გამოკეტილი, რადგან წინასწარმეტყველების თანახმად, იგი უბრალო ჯარისკაცზე უნდა დაქორწინებულიყო. „ერთხელ მაინც რომ მენახა!“ — გაიფიქრა ჯარისკაცმა, თუმცა დროს მაინც მხიარულად ატარებდა: თეატრში დადიოდა, სეირნობდა და ღარიბებს ეხმარებოდა. მალე ფული შემოეხარჯა და იძულებული გახდა პატარა, ღარიბულ სხვენში გადასულიყო. ერთ ბნელ საღამოს მას სანთელიც კი არ ჰქონდა მოსანთებად. უცებ ჯიბეში ჩადებული ძველი ტალ-კვესი გაახსენდა. როგორც კი ტალს გაჰკრა, კარი გაიღო და პირველი ოთახის ლამბაქისხელა თვალებიანი ძაღლი შემოვარდა. „რას მიბრძანებ, ბატონო?“ — დაჰყეფა მან. „ეს რა ხდება! გამოდის, რომ ეს გაჭირვების ტალ-კვესი ყოფილა! ახლავე ფული მომიტანე!“ — უბრძანა ჯარისკაცმა. ძაღლმა მაშინვე სპილენძით სავსე ტომარა მოუტანა. ჯარისკაცმა აღმოაჩინა, რომ ტალ-კვესის ერთხელ გაკვრაზე პირველი ძაღლი ჩნდებოდა, ორჯერ გაკვრაზე — მეორე, სამჯერ გაკვრაზე კი — მესამე. ისევ გამდიდრდა ჯარისკაცი და მშვენივრად ცხოვრობდა. ერთხელაც საშინლად მოუნდა პრინცესას ნახვა. გაჰკრა ტალს, მოიხმო ძაღლი და სთხოვა მზეთუნახავის მოყვანა. ძაღლი თვალის დახამხამებაში გაჩნდა მძინარე პრინცესასთან ერთად. ჯარისკაცმა თავი ვერ შეიკავა და მომხიბვლელ გოგონას აკოცა. დილით პრინცესამ დედოფალს თავისი საოცარი სიზმრის შესახებ უამბო. მომდევნო ღამით დედოფალმა მზაკვრული გეგმა შეიმუშავა: პრინცესას ზურგზე ბურღულით სავსე პატარა, გახვრეტილი ტომსიკა მიამაგრა. როცა ძაღლმა პრინცესა კვლავ ჯარისკაცთან წაიყვანა, გზაზე ბურღული დაიბნა. დილით მეფის ოფიცრებმა კვალს მიაგნეს, ჯარისკაცი დაიჭირეს და ციხეში ჩასვეს. სიკვდილით დასჯის დღეს უამრავმა ხალხმა მოიყარა თავი. ჯარისკაცი უკვე კიბეზე აიყვანეს, როცა მან მეფეს უკანასკნელი სურვილის შესრულება — ჩიბუხის მოწევა სთხოვა. მეფემ უარი ვერ უთხრა. ჯარისკაცმა ამოიღო ტალ-კვესი, სამჯერ გაჰკრა და სამივე უზარმაზარი თვალებიანი ძაღლი მის წინ გაჩნდა. „აბა, მიხსენით სახრჩობელისგან!“ — უბრძანა მათ. ძაღლები მაშინვე დაერივნენ მეფესა და საბჭოს წევრებს. ხალხი გაოცებული და შეშინებული უყურებდა ამ სანახაობას, ბოლოს კი ერთხმად შესძახეს: „მამაცო ჯარისკაცო, გახდი დღეიდან ჩვენი მეფე და მშვენიერ პრინცესაზეც იქორწინე!“ ჯარისკაცი მეფის ეტლში ჩასვეს, პრინცესა ციხესიმაგრიდან გამოვიდა და სიხარულით შეეგება მას. ქორწილი მთელი კვირა გაგრძელდა, ახალ მეფესა და დედოფალს კი გვერდით სამი ერთგული, ვეებათვალება ძაღლი უმშვენებდა მხარს.
