უმცროსი ვაჟი და მგელი - ხალხური ზღაპარი

ზღაპრის შესახებ

ბულბული.ჯი წარმოგიდგენთ: ეს არის შესანიშნავი ქართული ხალხური ზღაპარი, საინტერესო და ჯადოსნური აუდიო ზღაპარი, რომლის სათაურია „უმცროსი ვაჟი და მგელი“. შორს, ძალიან შორს, ერთ მთაში, მეფეს ულამაზესი ბაღი ჰქონდა. იმ ბაღში ერთი შესანიშნავი ხე იდგა, რომელიც ოქროს ნაყოფს ისხამდა. ერთხელაც, ბაღს უცხო ფრინველი შეეჩვია, ყოველდღე მიფრინდებოდა და ოქროს ხილი მიჰქონდა. მეფე ძალიან შეწუხდა, თავის შვილებს მოუხმო და უბრძანა: „ხეს უდარაჯეთ და ქურდი დაიჭირეთ“. სადარაჯოდ ჯერ ორი უფროსი ძმა წავიდა, მაგრამ ქურდი ვერაფრით დაიჭირეს. მერე უმცროსი ძმის რიგიც დადგა, ავიდა ხეზე და ქურდს ჩუმად დაუდარაჯდა. უცებ, მოფრინდა ერთი უზარმაზარი ფრინველი, მოგლიჯა ოქროს ნაყოფი და ის-ის იყო, უნდა გაფრენილიყო, რომ ყმაწვილმა ხელი სტაცა. ფრინველი მაინც გაექცა და ბიჭს ხელში მხოლოდ ერთი ოქროსფერი ფრთაღა შერჩა. მიუტანა მამას და მოახსენა: „ვერ დავიჭირე, მაგრამ ფრთა გამოვგლიჯე და მოგიტანე“. მეფემ კვლავ იხმო თავისი შვილები და გამოუცხადა: „ჩემს ქონებას იმას დავუტოვებ, ვინც ამ ფრინველს მომგვრის“. პირველად ორი უფროსი ძმა წავიდა. დიდხანს რომ აღარ დაბრუნდნენ, უმცროსი ძმაც გზას გაუდგა. იარა, იარა და ერთი ხის ძირას ჩამოჯდა დასასვენებლად. ხის ძირში ერთი დიდი ქვა იდო, რომელზეც ეწერა: მარჯვნივ წახვალ, წყალში ჩავარდები; მარცხნივ — ცეცხლში, შუა გზაზე კი მგელი შეგჭამსო. ყმაწვილმა მაინც მგლისკენ წასვლა არჩია. კარგა ხანს იარა და ერთ ვრცელ მინდორში გავიდა. იქ ჩამოხტა ცხენიდან, რათა დაესვენა. ამ დროს საიდანღაც გამოვარდა მგელი, მივარდა ცხენს და შეჭამა. ყმაწვილმა მწარედ დაიწყო ტირილი. მგელმა შეხედა და ჰკითხა: „ვინ ხარ, საიდან მოდიხარ და სად მიდიხარ?“. ყმაწვილმაც დაუფარავად უამბო ყველაფერი. მგელს შეეცოდა ბიჭი და უთხრა: „შემაჯექი ზურგზე, მე დაგეხმარები“. მგელმა ბიჭი ერთ დიდებულ სასახლეში მიიყვანა და დაარიგა: „აგერ იმ ფრინველის გალია, მიდი ჩუმად, გალიას ხელი არ ახლო, ფრინველი კი გამოიყვანე!“. ყმაწვილი შევიდა, მაგრამ გალიის სილამაზემ ისე მოხიბლა, რომ მაინც შეეხო მას. მაშინვე საშინელი ზარის რეკვა ატყდა. გამოცვივდნენ მოსამსახურენი, დაიჭირეს ყმაწვილი და თავიანთ მეფეს მიჰგვარეს. „ვინ ხარ? აქ მოსვლა როგორ გაბედე?“ — მკაცრად ჰკითხა მეფემ. ყმაწვილმა მასაც თავისი ამბავი უამბო. მეფემ კი უთხრა: „თუ სიცოცხლე გინდა, წადი და მეზობელი ქვეყნის მეფეს ოქროსფაფრიანი ცხენი რომ ჰყავს, ის მომგვარე, თორემ ცოცხალი ვერ გადამირჩები“. დაღონებულმა ყმაწვილმა ეს ამბავი მგელს მიუტანა. „ნუ გეშინია, შემაჯექი და ახლა იქ წაგიყვან!“ — დაამშვიდა მგელმა. ბევრი იარეს თუ ცოტა იარეს, იმ მეფის კარზეც მივიდნენ. მგელმა ისევ გააფრთხილა ბიჭი: „აგერ ცხენი, მაგრამ ოქროს უნაგირს ხელს ნუ ახლებ, მხოლოდ ცხენი წამოიყვანე“. ყმაწვილმა არც ახლა დაუჯერა და ბრჭყვიალა უნაგირს ხელი მოჰკიდა. ისევ საშინელი ზარის რეკვა ატყდა. გამოცვივდნენ მსახურები, დაიჭირეს იგი და მეფეს მიუყვანეს. მეფე საშინლად განრისხდა: „როგორ გამიბედე ცხენის მოპარვა! იმ პირობით მოგიტევებ, თუ ერთ სახელმწიფოში წახვალ, იქ ერთი მზეთუნახავი ქალი ჰყავთ და იმას მომიყვან!“. ყმაწვილმა ეს ამბავიც უამბო თავის ერთგულ მგელს. მგელმა ზურგზე შეისვა და კვლავ გზას გაუდგნენ. ბევრი სიარულის შემდეგ მივიდნენ იმ ჯადოსნურ სასახლეში. მგელმა მკაცრად გააფრთხილა: „ახლა მაინც დამიჯერე, თორემ ვეღარაფერს გიშველი. კარს ხელი არ ახლო, მხოლოდ ქალი წამოიყვანე“. ყმაწვილი ამჯერად ჭკუაზე მოვიდა, ზუსტად ისე მოიქცა და გამოიყვანა მზეთუნახავი ქალი. მაშინ მგელმა უთხრა: „ეს მზეთუნახავი ჩვენთვის დავიტოვოთ, მე გადავიქცევი მაგ ქალად და მიმიყვანე იმ მეფესთან“. ასეც მოხდა: მგელი ულამაზეს ქალად იქცა. ყმაწვილმა მიჰგვარა იგი მეფეს და სანაცვლოდ მიიღო ოქროსფაფრიანი ცხენი. როგორც კი ყმაწვილი წამოვიდა, მგელი გამოექცა იმ მეფეს და ბიჭს გზაში დაეწია. ახლა მგელი ოქროსფაფრიან ცხენად იქცა. ყმაწვილმა ცხენის მაგივრად მგელი მიჰგვარა მეორე მეფეს და სანატრელი ფრინველიც მიიღო. მგელი იქიდანაც მარჯვედ გამოიქცა და ყმაწვილს უთხრა: „ახლა სამივე შენია, წადი და წაიყვანე, ნუღარაფრის გეშინია!“. გახარებულმა ყმაწვილმა დიდი მადლობა გადაუხადა მგელს, სამივე წამოიყვანა და მშვიდობით დაბრუნდა შინ. ჭირი იქა, ლხინი აქა, ქატო იქა, ფქვილი აქა.

მსგავსი ზღაპრები

• 

  ილანკუღა

  8 წუთი

• 

  ნაცარქექია

  7 წუთი

• 

  არვიცია

  9 წუთი

• 

  კომბლე

  4 წუთი

• 

  ზღაპარი ღორისა, მისი ხუთი გოჭისა და მგლისა

  10 წუთი

• 

  რწყილი და ჭიანჭველა

  6 წუთი