ილანკუღა - ხალხური ზღაპარი
მოუსმინეთ ჯადოსნურ ზღაპარს უშიშარ უფლისწულ ილანკუღაზე, რომელმაც ეშმაკების ნივთების დახმარებით ცხრა დევისგან ულამაზესი მზეთუნახავი დაიხსნა.
- ხანგრძლივობა
- მოსმენები
- 23 მოსმენა
შემსრულებელი
ანა ზამბახიძე, ანა ქურთუბაძე, გიორგი ტორიაშვილი, გიორგი ყველაშვილი, გოგა მოძმანაშვილი, ალეკო ბეგალიშვილი
ზღაპრის შესახებ
იყო და არა იყო რა, ღვთის უკეთესი რა იქნებოდა. წარმოგიდგენთ ქართული ხალხური შემოქმედების მიხედვით შექმნილ ახალ თავგადასავალს, რომლის ავტორი თავად ხალხია. ეს მშვენიერი აუდიო ზღაპარი, სახელად „ილანკუღა“, ერთ უჩვეულო სამეფოში გამოგზაურებთ. იზრდებოდა ერთი მეფის ვაჟი, სახელად ილანკუღა, მაღალ კოშკში ისე, რომ ქვეყნიერებისა არაფერი გაეგებოდა. ერთ დღეს ფანჯრიდან გაიხედა და ხედავს, მკვდარს მოასვენებენ. გაკვირვებულმა უფლისწულმა თავის გამზრდელს ჰკითხა: „ეს რა მოაქვთ?“ გამზრდელმა დანაღვლიანებულმა უპასუხა: „ყველა ადამიანი ბერდება და ბოლოს კვდება.“ ამ სიტყვების გაგონებაზე ილანკუღამ თქვა: „თუ ისედაც მოვკვდები, მე რად მზრდიან ასე, რომ ქვეყნიერებისა არავიცი რა!“ თურმე, ცხრა მთას იქით, ცხრა ძმა ცხრათავიან დევს ცხრაკლიტულში ერთი მზეთუნახავი ჰყავდათ გამოკეტილი. საცოდავ გოგონას ჰაერზე მხოლოდ ღამით თუ გამოიყვანდნენ ხოლმე და ამ დროს დედამიწის სხვა მხარეს მას, როგორც მნათობ მთვარეს, ისე ხედავდნენ. ილანკუღა ძალიან ღონიერი იზრდებოდა. მამა კი კოშკს არ აშორებდა, რადგან ეშინოდა, თავის ერთადერთ მემკვიდრეს რაიმე საფრთხე არ შეხვედროდა. ხელმწიფემ მთელ სახელმწიფოში მკაცრი ბრძანება გასცა: „იმ მზეთუნახავის ამბავი არავინ უთხრას ჩემს შვილს, საძებრად არ წავიდეს და დევებმა არ მომიკლანო!“ თუმცა, ერთ დღეს ილანკუღა ტოლებში გაერია. თამაშის დროს ერთ ბიჭს ხელი ისე მაგრად წაავლო, რომ კინაღამ დალეწა. გაბრაზებულმა ბიჭმა წამოიძახა: „ჩემი მორევა არაფერია! თუ მართლა ასეთი ღონიერი ხარ, ცხრა ძმა დევს რომ ერთი მზეთუნახავი ჰყავს, აბა, ის მოიტაცე, თუ ბიჭი ხარ!“ გაიქცა ილანკუღა მამასთან და მტკიცედ გამოუცხადა: „აქ ჯდომა აღარ მჭირდება, უნდა წავიდე! ცხრა ძმა დევს მზეთუნახავი უნდა მოვტაცო და ცოლად შევირთო!“ ბევრს ეხვეწა მეფე, ნუ წახვალო, მაგრამ ვაჟმა არ დაიშალა და შორეულ გზას დაადგა. ბევრი იარა თუ ცოტა იარა, შემოაღამდა. ერთ ტრიალ მინდორზე პატარა ქოხი დაინახა, საიდანაც სინათლე გამოდიოდა. ჩამოხტა რაშიდან, ცხენი ხეზე მიაბა და შიგნით შევიდა. მშვენიერი ცეცხლი ენთო, სამი შამფური მწვადი კი თავისით იწვოდა და ტრიალებდა. კუთხეში ტახტი იდგა, კედელზე კი ერთი ხმალი, ერთი ქუდი და ხელსახოცი ეკიდა. „უნდა გავიგო, ეს სახლი ვისია,“ გაიფიქრა ილანკუღამ და ტახტქვეშ დაიმალა. ცოტა ხანში ქოხში სამი ჯადოქარი შემოვიდა. გაშალეს სუფრა და საუბარი დაიწყეს. ერთმა იკითხა: „აბა, თქვით, ვინ რა ჯადო იცით!“ „ჩემს ხმალს რომ ვუთხრა, ქარქაშიდან ამოვა და რაც უნდა ბევრი ხალხი იყოს, ყველას თავებს დააყრევინებს!“ დაიკვეხნა პირველმა. „მე უჩინმაჩინის ქუდი მაქვს, ვინც დაიხურავს, თვითონ ყველას დაინახავს, მას კი ვერავინ!“ თქვა მეორემ. „ჩემი ხელსახოცი კი მკვდარს გააცოცხლებს!“ დაუმატა მესამემ. მერე კი შეშინებულებმა ერთად თქვეს: „ასე რომ ვლაპარაკობთ, ნეტავ ილანკუღა არ გვისმენდეს!“ ჯადოქრები რომ წავიდნენ, ილანკუღა გამოძვრა, ჩამოიღო ქუდი, დაიხურა, ხმალი წელზე დაიმაგრა, ხელსახოცი ჯიბეში ჩაიდო და გზა განაგრძო. მივიდა დევების სახლთან. დევებს წესად ჰქონდათ, დღეში ორჯერ შედიოდნენ თავიანთ დასთან და საჭმელი მიჰქონდათ. ილანკუღამ უჩინმაჩინის ქუდი დაიხურა და, როცა დევებმა კარი გააღეს, უჩინრად შეჰყვა შიგნით. ძმები გავიდნენ. მზეთუნახავმა ივახშმა და დაწვა. ილანკუღა მივიდა და ლოყაზე აკოცა. ქალმა ისე შეჰკივლა, დევები მაშინვე შემოცვივდნენ: „რა მოხდა, რატომ იკივლე?“ „ვიღაცამ მაკოცა!“ აკანკალებული ხმით უთხრა დამ. ძმებმა იქაურობა დაათვალიერეს, მაგრამ ვერავინ იპოვეს. „დაო, ჩანს, დაგესიზმრა!“ უთხრეს და გავიდნენ. ილანკუღამ ისევ აკოცა. ქალმა ჩურჩულით თქვა: „რას მაწვალებ, ვიღაც ხარ! თუ ილანკუღა ხარ, გამოჩნდი!“ „სწორედ ილანკუღა ვარ!“ უპასუხა უფლისწულმა. ქალმა გაშალა თითები და უთხრა: „აბა, ამ თითებს თუ ერთმანეთთან მიმიტან, მართლა ილანკუღა იქნები!“ მოჰკიდა ილანკუღამ ხელი და ისეთი ძალით მოუჭირა, კინაღამ დაუმტვრია. „გამიშვი!“ შეეხვეწა ქალი. „აბა, ნახე, შენ თუ შეძლებ ჩემი თითების ერთმანეთთან მიტანას!“ უთხრა ბიჭმა. ქალმა სცადა, მაგრამ ვერაფერი დააკლო. მაშინ მიხვდა, რომ მის წინ ნამდვილი გმირი იდგა და ერთმანეთს ცოლ-ქმრობის პირობა მისცეს. ილანკუღას მოშივდა და უთხრა: „შენს ძმებს სთხოვე, ღამით მომშივდება და მეტი საჭმელი მომიტანეთ-თქო!“ ასეც მოხდა. გემრიელად რომ ისადილეს, ილანკუღამ უჩინმაჩინის ქუდი შუაზე გაჭრა, ნახევარი თვითონ დაიხურა, ნახევარი მზეთუნახავს დაახურა და დევების გამოსვლას ჩუმად გამოჰყვნენ. შესხდნენ რაშზე და გაქუსლეს. ცოტა ხანში ილანკუღამ იკითხა: „მოიხედე უკან, ხომ არავინ მოგვდევს!“ „მოგვდევენ, ბუზის ტოლა ჩანან!“ უპასუხა ცოლმა. ცოტა ხანში კი შეშინებულმა წამოიძახა: „არიქა, დაგვეწივნენ!“ მაშინ ილანკუღამ შესძახა: „აბა, ხმალო, ამოდი, ამ ცხრა ძმა დევს თავები დააყრევინე!“ ამოვარდა ჯადოსნური ხმალი და ცხრავე დევს თავი მოსჭრა. მზეთუნახავი ძმების სიკვდილმა ძლიერ შეაწუხა. ილანკუღამ დაამშვიდა: „რას შეწუხდი, თუ გინდა შენს ძმებს ახლავე გავაცოცხლებ!“ მივიდა და სათითაოდ მოუსვა ჯადოსნური ხელსახოცი. ყველა გააცოცხლა, პირობა ჩამოართვა, რომ თავის დას აღარასოდეს დაუშავებდნენ და თან წაიყვანა. დაბრუნდა ილანკუღა მამასთან მზეთუნახავითა და მისი ძმებითურთ. გახარებულმა მეფემ დიდებული ქორწილი გადაიხადა და მთელი სამფლობელო კვირეების განმავლობაში ზეიმობდა. ჭირი იქა, ლხინი აქა. ქატო იქა, ფქვილი აქა. სამი ვაშლი, სამი ბროწეული, ღმერთმა ნუ მოგაკლოთ თქვენი ხელით მოწეული.
